Quy trình thiết kế hệ thống PCCC và tiêu chuẩn áp dụng

Thiết kế hệ thống phòng cháy, chữa cháy cần dựa trên công năng, quy mô, hiện trạng khu vực thi công và các yêu cầu kỹ thuật áp dụng. Với cải tạo, đơn vị thiết kế thi công văn phòng cần đối chiếu hệ thống PCCC hiện hữu với bố trí mặt bằng, trần và hệ thống cơ điện để xác định phạm vi điều chỉnh, lập hồ sơ và triển khai các bước tiếp theo phù hợp.

1. Hệ thống PCCC là gì?

Hệ thống PCCC là tập hợp các giải pháp kiến trúc, kết cấu, hệ thống kỹ thuật và phương tiện phục vụ phòng ngừa, phát hiện, cảnh báo, thoát nạn, hạn chế cháy lan và chữa cháy. Tùy công năng, quy mô và đặc điểm công trình, phạm vi có thể gồm báo cháy, chữa cháy, cấp nước, chống khói, chiếu sáng sự cố, chỉ dẫn thoát nạn, nguồn điện và điều khiển liên động.

2. Thông tin cần xác định trước khi thiết kế hệ thống PCCC

Trước khi thiết kế, cần xác định dữ liệu pháp lý, đặc điểm công trình, công năng, người sử dụng, điều kiện hạ tầng và hiện trạng PCCC. Với công trình cải tạo, hồ sơ hiện có cần được đối chiếu với khảo sát thực tế để xác định phần giữ lại, điều chỉnh hoặc thiết kế lại.

Nhóm	Thông tin cần xác định	Ghi chú
1. Pháp lý và hồ sơ	• Loại dự án: xây mới, cải tạo, mở rộng hoặc thay đổi công năng • Hồ sơ thiết kế hiện có • Văn bản thẩm duyệt PCCC, thẩm định hoặc nghiệm thu PCCC đã có • Quy chuẩn, tiêu chuẩn và phiên bản đang áp dụng	• Xác định căn cứ pháp lý • Xác định phạm vi hồ sơ và yêu cầu thẩm định
2. Đặc điểm công trình	• Chiều cao công trình • Số tầng nổi và tầng hầm • Diện tích sàn từng tầng và tổng diện tích sàn • Khối tích công trình • Kết cấu và bậc chịu lửa	• Phân loại công trình • Xác định yêu cầu về ngăn cháy, thoát nạn và hệ thống PCCC
3. Công năng và nguy cơ cháy	• Công năng từng khu vực: văn phòng, pantry, phòng họp, phòng máy chủ, bãi xe, phòng máy • Loại vật liệu và hàng hóa lưu trữ • Hạng nguy hiểm cháy, cháy nổ • Vật liệu hoàn thiện	• Xác định loại đầu báo và hệ thống chữa cháy phù hợp • Rà soát yêu cầu bảo vệ cho từng khu vực
4. Người sử dụng	• Số người tối đa tại từng tầng và khu vực • Người khuyết tật hoặc người cần hỗ trợ khi sơ tán • Giờ làm việc và ca làm việc	• Rà soát số lối thoát và đường thoát nạn • Xác định yêu cầu đối với cửa, hành lang và cầu thang
5. Vị trí và hạ tầng	• Khoảng cách đến công trình lân cận • Đường giao thông và vị trí phục vụ xe chữa cháy • Nguồn nước chữa cháy bên ngoài • Nguồn điện và máy phát điện • Điều kiện kết nối với các hệ thống cơ điện (MEP)	• Xác định điều kiện tiếp cận chữa cháy • Rà soát nguồn nước, nguồn điện và hạ tầng phục vụ hệ thống
6. Hiện trạng khi cải tạo	• Bản vẽ PCCC hiện hữu • Vị trí đầu báo, đầu phun, họng nước và đèn sự cố • Bể nước, máy bơm và tủ điều khiển • Trạng thái hoạt động của hệ thống • Phạm vi được phép thay đổi	• Xác định phần có thể giữ lại • Xác định phần cần điều chỉnh hoặc thiết kế lại

Bảng trên dùng để xác định dữ liệu cần thu thập trước khi lập phương án. Phạm vi thiết kế sau đó cần được xác định từ khảo sát thực tế, hồ sơ hiện hữu và các yêu cầu pháp lý, kỹ thuật áp dụng cho từng công trình.

>> Xem thêm: Tỷ lệ và cách tính chi phí thẩm duyệt PCCC quy định mới 

3. Tiêu chuẩn thiết kế hệ thống PCCC theo quy định

Thiết kế hệ thống PCCC cần đối chiếu văn bản pháp lý, quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật còn hiệu lực tại thời điểm lập hồ sơ. Căn cứ áp dụng phụ thuộc loại công trình, công năng, quy mô, phạm vi thiết kế và từng hệ thống PCCC được trang bị.

3.1. Văn bản pháp lý

Luật 55/2024/QH15 về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ có hiệu lực từ ngày 01/07/2025. Các quy định chi tiết về thẩm định thiết kế, quản lý PCCC và trách nhiệm của các chủ thể được triển khai qua nghị định, thông tư và văn bản sửa đổi có liên quan.

Văn bản	Nội dung liên quan	Ghi chú
Luật 55/2024/QH15	Khung pháp lý về PCCC và cứu nạn, cứu hộ	Có hiệu lực từ 01/07/2025
Nghị định 105/2025/NĐ-CP	Quy định chi tiết về đối tượng, nội dung, thẩm quyền và thủ tục liên quan đến PCCC	Cần đối chiếu cùng các nội dung được sửa đổi, bổ sung
Nghị định 347/2026/NĐ-CP	Sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến PCCC	Có hiệu lực từ 15/09/2026
Thông tư 36/2025/TT-BCA	Quy định chi tiết một số nội dung thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công an và các biểu mẫu liên quan	Áp dụng cùng Luật và nghị định hiện hành
Nghị định 106/2025/NĐ-CP	Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC và cứu nạn, cứu hộ	Liên quan đến xử lý vi phạm, không dùng để xác định giải pháp kỹ thuật
Thông tư 70/2025/TT-BTC	Quy định về phí liên quan đến thẩm định thiết kế PCCC	Không phải căn cứ lựa chọn hoặc tính toán hệ thống

Thẩm quyền thẩm định cần được xác định theo loại công trình và nội dung hồ sơ. Từng dự án có thể liên quan đến cơ quan chuyên môn về xây dựng, cơ quan Công an hoặc chủ thể có trách nhiệm thẩm định theo quy định hiện hành.

3.2. Quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật

QCVN 06:2022/BXD cùng Sửa đổi 1:2023 quy định yêu cầu an toàn cháy cho nhà và công trình. QCVN 10:2025/BCA quy định việc trang bị, bố trí phương tiện PCCC và cứu nạn, cứu hộ. Từ phạm vi hệ thống đã xác định, đơn vị thiết kế tiếp tục lựa chọn tiêu chuẩn kỹ thuật tương ứng.

Quy chuẩn, tiêu chuẩn	Phạm vi chính	Ghi chú áp dụng
QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023	An toàn cháy cho nhà và công trình	Quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc trong phạm vi áp dụng
QCVN 10:2025/BCA	Trang bị, bố trí phương tiện PCCC và cứu nạn, cứu hộ	Dùng để xác định yêu cầu trang bị theo loại nhà, công trình
TCVN 3890:2023	Trang bị, bố trí phương tiện PCCC cho nhà và công trình	Thay thế TCVN 3890:2009
TCVN 7568-14:2025	Thiết kế và lắp đặt hệ thống báo cháy	Thay thế TCVN 5738:2021 và TCVN 7568-14:2015
TCVN 7336:2021	Hệ thống chữa cháy tự động bằng nước và bọt	Áp dụng cho hệ thống thuộc phạm vi tiêu chuẩn
TCVN 13456:2022	Chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn	Áp dụng cho phương tiện thuộc phạm vi tiêu chuẩn
TCVN 2622:1995	Yêu cầu cơ bản về phòng cháy, chống cháy cho nhà và công trình	Cần kiểm tra phạm vi áp dụng cùng các quy chuẩn hiện hành
TCVN 6160:1996	Yêu cầu PCCC đối với nhà cao tầng	Áp dụng trong phạm vi đối tượng của tiêu chuẩn

Phạm vi áp dụng của từng tiêu chuẩn phụ thuộc đặc điểm công trình và hệ thống được thiết kế. Vì vậy, hồ sơ cần xác định căn cứ cho từng hạng mục thay vì áp dụng toàn bộ các tiêu chuẩn trong bảng cho mọi dự án.

>> Xem thêm: Tổng hợp tiêu chuẩn PCCC tại Việt Nam: Danh mục & Quy định

4. Các hạng mục chính trong thiết kế hệ thống PCCC

Thiết kế PCCC gồm các yêu cầu về an toàn cháy của công trình và các hệ thống, phương tiện kỹ thuật tương ứng. Phạm vi cần triển khai phụ thuộc công năng, quy mô, nguy cơ cháy và yêu cầu trang bị áp dụng cho từng dự án.

4.1. Giải pháp kiến trúc và kết cấu

Kiến trúc và kết cấu cần được bố trí để hỗ trợ ngăn cháy lan, thoát nạn và hoạt động chữa cháy. Các nội dung thường phải kiểm tra gồm:

• Phân chia khoang cháy và khu vực có nguy cơ cháy riêng.
• Bậc chịu lửa và giới hạn chịu lửa của cấu kiện.
• Tường, sàn, vách, cửa và bộ phận ngăn cháy.
• Xử lý vị trí ống, cáp và ống gió xuyên bộ phận ngăn cháy.
• Đường và vị trí phục vụ phương tiện chữa cháy.
• Không gian cho bể nước, phòng bơm và thiết bị PCCC khi áp dụng.

QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023 là căn cứ quan trọng để kiểm tra yêu cầu về thoát nạn, ngăn cháy lan, bảo vệ chống khói và điều kiện phục vụ lực lượng chữa cháy.

4.2. Hệ thống báo cháy

Hệ thống báo cháy phát hiện dấu hiệu cháy, truyền tín hiệu về trung tâm và phát cảnh báo theo phương án thiết kế. Thành phần có thể gồm:

• Tủ trung tâm báo cháy.
• Đầu báo khói, nhiệt, lửa hoặc đầu báo chuyên dụng.
• Nút nhấn báo cháy.
• Chuông, còi và đèn cảnh báo.
• Mô-đun giám sát và điều khiển.
• Nguồn điện và đường truyền tín hiệu.

Thiết kế cần xác định loại đầu báo, vùng phát hiện cháy, vị trí trung tâm, phạm vi cảnh báo và tín hiệu liên động. TCVN 7568-14:2025 là tiêu chuẩn hiện hành về thiết kế, lắp đặt hệ thống báo cháy. Một tầng có thể được chia thành nhiều vùng phát hiện cháy tùy diện tích và cấu trúc mặt bằng.

4.3. Hệ thống chữa cháy tự động

Loại hệ thống chữa cháy tự động được xác định theo nguy cơ cháy, công năng và điều kiện của khu vực cần bảo vệ. Phương tiện chữa cháy có thể sử dụng nước, bọt hoặc chất chữa cháy chuyên dụng trong phạm vi áp dụng.

Với hệ thống bằng nước hoặc bọt, thiết kế cần xác định nhóm nguy cơ cháy, đầu phun, mạng đường ống, nguồn nước và thiết bị điều khiển theo TCVN 7336:2021. Các khu vực như phòng điện hoặc phòng máy chủ cần được đánh giá riêng trước khi chọn chất chữa cháy.

4.4. Hệ thống cấp nước và họng chữa cháy

Hạng mục cấp nước có thể gồm họng nước chữa cháy trong nhà, mạng đường ống, bể nước, trạm bơm và nguồn cấp nước ngoài nhà. Thiết kế cần kiểm tra:

• Lưu lượng và áp lực yêu cầu.
• Điểm bất lợi của hệ thống.
• Dung tích nước dự trữ chữa cháy.
• Lưu lượng và cột áp máy bơm.
• Vị trí họng, tuyến ống và van.
• Khả năng cấp nước cho phương tiện chữa cháy.

Phạm vi trang bị cần được xác định theo quy chuẩn, tiêu chuẩn và điều kiện thực tế của công trình. TCVN 3890:2023 là một trong các căn cứ liên quan đến trang bị và bố trí phương tiện PCCC.

4.5. Hệ thống thoát khói và tăng áp

Hệ thống thoát khói và tăng áp kiểm soát khói tại các khu vực cần bảo vệ và hỗ trợ duy trì điều kiện thoát nạn. Phạm vi có thể gồm:

• Hút khói tầng hầm và khu vực yêu cầu hút khói.
• Hút khói hành lang hoặc không gian lớn.
• Tăng áp buồng thang.
• Tăng áp sảnh hoặc khoang đệm khi áp dụng.
• Quạt hút, quạt cấp khí và đường ống.
• Van khói, van ngăn cháy và thiết bị điều khiển.

Phạm vi thiết kế phụ thuộc loại công trình và yêu cầu áp dụng. QCVN 06:2022/BXD và các tiêu chuẩn liên quan là căn cứ để xác định yêu cầu về bảo vệ chống khói.

4.6. Hệ thống thoát nạn và cứu nạn

Thiết kế thoát nạn cần xác định đường di chuyển từ khu vực sử dụng đến vị trí an toàn và điều kiện hỗ trợ hoạt động cứu nạn. Các nội dung cần kiểm tra gồm:

• Số lượng và vị trí lối ra thoát nạn.
• Chiều rộng cửa, hành lang và cầu thang.
• Khoảng cách di chuyển thoát nạn.
• Buồng thang và khu vực được bảo vệ.
• Sảnh hoặc khoang đệm khi áp dụng.
• Điều kiện hỗ trợ người cần trợ giúp khi sơ tán.
• Đường tiếp cận phục vụ cứu nạn và chữa cháy.

Khi bố trí mặt bằng thay đổi, lối ra, hành lang, cửa và đường thoát nạn cần được rà soát lại theo công năng và số người sử dụng.

4.7. Đèn chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn

Chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn giúp người sử dụng nhận biết đường di chuyển khi nguồn điện thông thường bị gián đoạn hoặc tầm nhìn bị hạn chế. Hệ thống thường gồm:

• Đèn chiếu sáng sự cố.
• Đèn hoặc biển chỉ dẫn lối ra.
• Biển chỉ hướng thoát nạn.
• Nguồn điện dự phòng.

TCVN 13456:2022 quy định yêu cầu đối với phương tiện chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn trong phạm vi áp dụng. Khi thiết kế văn phòng, vị trí thiết bị cần được phối hợp với trần, vách và nội thất để duy trì khả năng quan sát.

4.8. Hệ thống loa và hướng dẫn thoát nạn

Hệ thống loa được sử dụng để phát thông báo cháy và hướng dẫn di chuyển khi công trình thuộc trường hợp phải trang bị. Thành phần có thể gồm:

• Trung tâm điều khiển.
• Bộ khuếch đại.
• Loa thông báo cháy.
• Micro điều khiển khẩn cấp.
• Phân vùng thông báo.
• Nguồn điện dự phòng.

Thiết kế cần xác định khu vực phát thông báo và quan hệ với hệ thống báo cháy. Yêu cầu trang bị được kiểm tra theo loại công trình và TCVN 3890:2023 cùng các căn cứ liên quan.

4.9. Nguồn điện và điều khiển liên động

Nguồn điện và trình tự điều khiển cần bảo đảm các hệ thống PCCC hoạt động theo phương án đã xác định khi xảy ra cháy. Hồ sơ cần làm rõ:

• Nguồn cấp cho hệ thống báo cháy.
• Nguồn cấp cho bơm và quạt.
• Nguồn dự phòng khi thuộc phạm vi yêu cầu.
• Tủ điện và cáp phục vụ PCCC.
• Tín hiệu giám sát trạng thái thiết bị.
• Liên động với hút khói, tăng áp, thang máy và cửa.
• Quan hệ với các hệ thống kỹ thuật có liên quan.

Trình tự liên động cần được xác định theo từng dự án và thể hiện rõ trong sơ đồ nguyên lý hoặc hồ sơ điều khiển.

4.10. Phương tiện chữa cháy

Công trình có thể phải trang bị thêm phương tiện chữa cháy ban đầu và dụng cụ hỗ trợ theo công năng, quy mô và nguy cơ cháy. Phạm vi có thể gồm bình chữa cháy, phương tiện chữa cháy ban đầu, dụng cụ hỗ trợ và biển chỉ dẫn. QCVN 10:2025/BCA và TCVN 3890:2023 là các căn cứ cần đối chiếu khi xác định loại, số lượng và vị trí trang bị trong phạm vi áp dụng.

5. Quy trình thiết kế hệ thống PCCC chuẩn

Quy trình thiết kế hệ thống PCCC bắt đầu từ xác định phạm vi, thu thập dữ liệu và khảo sát thực tế, sau đó phát triển phương án, tính toán và lập hồ sơ. Hồ sơ hoàn thiện được chuyển sang thẩm định khi thuộc trường hợp áp dụng, tiếp tục làm căn cứ thi công, kiểm soát thay đổi và nghiệm thu trước khi đưa công trình vào sử dụng.

5.1. Xác định phạm vi và căn cứ

Từ dữ liệu đầu vào, đơn vị thiết kế xác định phạm vi PCCC cần xử lý và căn cứ áp dụng cho dự án. Các nội dung chính gồm:

• Loại công trình và công năng từng khu vực.
• Quy mô, chiều cao, diện tích và số tầng.
• Hiện trạng hệ thống PCCC.
• Phạm vi xây mới, cải tạo hoặc thay đổi công năng.
• Khu vực có nguy cơ cháy cần xem xét riêng.
• Yêu cầu thẩm định thiết kế PCCC nếu thuộc trường hợp áp dụng.

Yêu cầu thẩm định cần được xác định theo Luật, Nghị định 105/2025/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi hiện hành. Mức độ thay đổi của văn phòng là một trong các yếu tố cần xem xét khi xác định thủ tục áp dụng.

5.2. Thu thập hồ sơ đầu vào

Đơn vị thiết kế tập hợp hồ sơ cần dùng để kiểm tra hiện trạng và phát triển phương án. Nhóm tài liệu thường gồm:

• Tổng mặt bằng và hồ sơ kiến trúc.
• Mặt bằng, mặt đứng và mặt cắt.
• Hồ sơ kết cấu có liên quan.
• Hồ sơ điện, cấp thoát nước, điều hòa và thông gió.
• Thông tin công năng của từng không gian.
• Dữ liệu nguồn nước và nguồn điện.
• Hồ sơ PCCC hiện hữu.
• Văn bản thẩm duyệt, thẩm định hoặc nghiệm thu đã có.

Với công trình đang sử dụng, bản vẽ cũ cần được đối chiếu với hiện trạng. Những thay đổi đã thực hiện trong quá trình vận hành có thể làm hồ sơ lưu trữ khác với điều kiện thực tế.

5.3. Khảo sát và đánh giá nguy cơ cháy

Khảo sát thực tế giúp xác định điều kiện ảnh hưởng đến phương án PCCC, đặc biệt với văn phòng cải tạo. Phạm vi kiểm tra có thể gồm:

• Công năng thực tế của từng khu vực.
• Vật liệu và khu vực có nguy cơ cháy riêng.
• Điều kiện thoát nạn.
• Bộ phận ngăn cháy hiện hữu.
• Khả năng tiếp cận phục vụ chữa cháy.
• Hệ thống báo cháy và chữa cháy hiện hữu.
• Hệ thống hút khói và tăng áp nếu có.
• Nguồn điện, bể nước và máy bơm.

Kết quả khảo sát được dùng để xác định phần giữ lại, phần cần điều chỉnh và các điều kiện phải xử lý trong phương án thiết kế.

5.4. Lập phương án thiết kế

Từ kết quả khảo sát, đơn vị thiết kế xác định cách phát hiện và cảnh báo cháy, tổ chức thoát nạn, kiểm soát cháy lan và bố trí hệ thống chữa cháy theo yêu cầu áp dụng.

Phương án PCCC cần được phối hợp với kiến trúc và hệ thống cơ điện. Vị trí đầu báo, đầu phun, miệng gió, đèn, trần, dầm và vách cần được rà soát cùng nhau trước khi triển khai hồ sơ kỹ thuật.

5.5. Tính toán kỹ thuật

Mỗi hệ thống cần được tính toán theo chức năng, điều kiện công trình và tiêu chuẩn kỹ thuật tương ứng.

Hệ thống	Nội dung cần xác định	Căn cứ kỹ thuật chính
Báo cháy	Loại và vị trí đầu báo, vùng phát hiện cháy, thiết bị cảnh báo, nguồn điện, tín hiệu điều khiển	TCVN 7568-14:2025
Chữa cháy bằng nước	Lưu lượng, áp lực, tổn thất đường ống, bể nước, máy bơm, đầu phun và họng nước	TCVN 7336:2021 và tiêu chuẩn áp dụng cho từng hệ thống
Thoát khói và tăng áp	Khu vực áp dụng, lưu lượng, quạt, đường ống, van, nguồn điện và trình tự hoạt động	QCVN 06:2022/BXD và tiêu chuẩn liên quan

Các thông số phải được xác định theo điều kiện của từng công trình. Giá trị dùng cho một dự án không mặc định phù hợp với dự án khác.

5.6. Lập hồ sơ thiết kế

Hồ sơ cần thể hiện đủ căn cứ, phương án và thông tin kỹ thuật để phục vụ thẩm định, thi công và kiểm tra trong phạm vi dự án. Thành phần hồ sơ thực tế phụ thuộc giai đoạn thiết kế, loại công trình và phạm vi hợp đồng.

Thành phần có thể gồm:

• Thuyết minh thiết kế PCCC.
• Tổng mặt bằng phục vụ hoạt động chữa cháy.
• Bản vẽ ngăn cháy và thoát nạn.
• Bản vẽ hệ thống báo cháy.
• Bản vẽ hệ thống chữa cháy và họng nước.
• Bản vẽ bể nước, máy bơm và mạng đường ống.
• Bản vẽ hút khói và tăng áp.
• Bản vẽ chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn.
• Sơ đồ nguyên lý và điều khiển liên động.
• Bảng tính kỹ thuật.
• Danh mục thiết bị và thông số kỹ thuật.

>> Xem thêm: 50+ Bản vẽ thiết kế văn phòng làm việc đẹp và hiện đại

5.7. Thẩm định thiết kế PCCC

Sau khi hoàn thiện hồ sơ, chủ đầu tư cần xác định dự án có thuộc diện thẩm định thiết kế PCCC hay không và cơ quan nào có thẩm quyền đối với từng nội dung. Khung pháp lý hiện hành phân chia trách nhiệm giữa cơ quan chuyên môn về xây dựng, cơ quan Công an và các chủ thể liên quan theo từng trường hợp.

Đối với nội dung thuộc thẩm quyền cơ quan Công an, hồ sơ và thủ tục được xác định theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP, Thông tư 36/2025/TT-BCA và các văn bản sửa đổi hiện hành. Thành phần hồ sơ và thời hạn xử lý cần được kiểm tra theo loại công trình tại thời điểm nộp.

5.8. Thi công và kiểm soát thay đổi

Thi công cần bám theo hồ sơ thiết kế và kết quả thẩm định áp dụng cho dự án. Trong quá trình triển khai, các nội dung cần kiểm soát gồm:

• Rà soát bản vẽ thi công chi tiết.
• Kiểm tra vật tư và thiết bị đầu vào.
• Nghiệm thu phần việc bị che khuất.
• Kiểm tra đường ống và hệ thống điện.
• Thử nghiệm từng thiết bị.
• Kiểm tra liên động giữa các hệ thống.
• Cập nhật bản vẽ hoàn công và hồ sơ nghiệm thu.

Một số thay đổi về nguyên lý báo cháy, nguyên lý hoặc chất chữa cháy, thông số máy bơm, hoặc việc bổ sung hệ thống có thể làm phát sinh yêu cầu thẩm định điều chỉnh. Phạm vi cụ thể cần được đối chiếu với quy định áp dụng cho công trình trước khi thực hiện.

5.9. Nghiệm thu và đưa vào sử dụng

Sau khi thi công, chủ đầu tư tổ chức nghiệm thu và đối chiếu thực tế với hồ sơ thiết kế đã được thẩm định trong phạm vi áp dụng. Từ ngày 01/07/2026, đối với công trình đã được cơ quan Công an thẩm định thiết kế, chủ đầu tư tự tổ chức nghiệm thu, ban hành văn bản nghiệm thu và chịu trách nhiệm về kết quả.

Nội dung kiểm tra có thể gồm:

• Vật liệu và thiết bị đã lắp đặt.
• Phần việc bị che khuất.
• Hoạt động của từng thiết bị.
• Liên động giữa các hệ thống.
• Bản vẽ hoàn công.
• Sai lệch cần khắc phục trước khi sử dụng.

Đối với các trường hợp thuộc phạm vi áp dụng, chủ đầu tư còn phải thực hiện khai báo thông tin trên cơ sở dữ liệu về PCCC, cứu nạn, cứu hộ và truyền tin báo cháy trước khi đưa công trình vào hoạt động.

6. Các trường hợp cần rà soát PCCC khi cải tạo văn phòng

Các thay đổi về công năng, bố trí mặt bằng, trần và hệ thống kỹ thuật có thể ảnh hưởng đến điều kiện PCCC đã xác lập trước đó. Doanh nghiệp cần đối chiếu phương án cải tạo với hồ sơ và hệ thống hiện hữu để xác định phần cần điều chỉnh trước khi hoàn thiện thiết kế.

6.1. Thay đổi công năng hoặc bố trí mặt bằng

Thay đổi công năng có thể làm thay đổi số người sử dụng, nguy cơ cháy, điều kiện thoát nạn và yêu cầu trang bị PCCC. Khi chuyển một khu vực văn phòng thành kho, bếp hoặc phòng kỹ thuật, yêu cầu PCCC cần được kiểm tra theo công năng sử dụng mới.

Thay đổi vách, cửa hoặc cách phân chia phòng cũng có thể ảnh hưởng hành lang, lối ra, vùng phát hiện cháy và vị trí đầu phun. Bố trí mặt bằng mới vì vậy cần được đối chiếu với hồ sơ PCCC hiện hữu trước khi phát hành thiết kế.

6.2. Thay đổi trần hoặc hệ thống kỹ thuật

Thay đổi trần có thể ảnh hưởng vị trí đầu báo, đầu phun, đèn sự cố, loa và miệng gió. Điều chỉnh hệ thống điều hòa, thông gió cũng có thể liên quan đến hút khói, van gió và trình tự điều khiển khi xảy ra cháy.

Nếu trần, vách hoặc hệ thống cơ điện (MEP) thay đổi, vị trí thiết bị PCCC hiện hữu cần được kiểm tra lại trên cùng mặt bằng phối hợp. Kết quả rà soát giúp xác định thiết bị có thể giữ nguyên hoặc cần điều chỉnh theo phương án cải tạo.

6.3. Thay đổi thiết kế thuộc trường hợp cần thẩm định điều chỉnh

Yêu cầu thẩm định điều chỉnh phụ thuộc nội dung thay đổi thực tế và thẩm quyền áp dụng cho công trình. Đối với công trình thuộc phạm vi thẩm định của cơ quan Công an, một số thay đổi cần được rà soát gồm:

• Thay đổi nguyên lý của hệ thống báo cháy.
• Thay đổi nguyên lý hoặc chất chữa cháy.
• Thay đổi thông số kỹ thuật của máy bơm chữa cháy.
• Thay thế hệ thống báo cháy hoặc chữa cháy.
• Bổ sung hệ thống báo cháy hoặc chữa cháy.

Doanh nghiệp cần xác định yêu cầu thẩm định từ nội dung thay đổi và quy định áp dụng trước khi triển khai thi công. Phạm vi thủ tục cụ thể phụ thuộc loại công trình, nội dung điều chỉnh và cơ quan có thẩm quyền.

7. Sai lầm thường gặp khi thiết kế hệ thống PCCC

Sai lầm thường xuất hiện ở dữ liệu đầu vào, căn cứ áp dụng, phối hợp giữa các bộ môn, tính toán kỹ thuật và kiểm soát thay đổi. Mỗi lỗi cần được nhận diện từ giai đoạn thiết kế để hạn chế sai lệch giữa hồ sơ, hiện trạng và phần việc triển khai.

Sai lầm	Biểu hiện và ảnh hưởng	Cách kiểm soát
Xác định sai công năng hoặc phạm vi	• Dữ liệu thiết kế không trùng với công năng thực tế • Phạm vi hệ thống PCCC có thể xác định sai	• Chốt công năng từng khu vực • Xác định rõ quy mô và phạm vi cải tạo
Áp dụng văn bản hoặc tiêu chuẩn hết hiệu lực	• Hồ sơ sử dụng phiên bản cũ • Căn cứ thiết kế có thể phải cập nhật khi rà soát	• Kiểm tra hiệu lực văn bản • Xác định đúng phiên bản áp dụng
Phối hợp PCCC quá muộn	• Kiến trúc, nội thất hoặc MEP đã chốt trước khi rà soát PCCC • Phương án có thể phải điều chỉnh lại	• Phối hợp PCCC từ giai đoạn phát triển mặt bằng và hệ thống kỹ thuật
Thiếu phối hợp với MEP và trần	• Thiết bị PCCC xung đột với trần, dầm, đèn hoặc ống gió • Vị trí lắp đặt không còn phù hợp với hồ sơ	• Chồng bản vẽ các bộ môn • Kiểm tra xung đột trước khi phát hành hồ sơ
Tính toán kỹ thuật thiếu dữ liệu	• Thông số bơm, bể, đường ống hoặc thiết bị được xác định khi dữ liệu đầu vào chưa đủ • Kết quả tính toán có thể phải điều chỉnh	• Hoàn thiện dữ liệu đầu vào • Tính toán theo tiêu chuẩn của từng hệ thống
Bỏ sót nguồn điện và nguồn dự phòng	• Nguồn cấp chưa đáp ứng yêu cầu vận hành của thiết bị PCCC • Hệ thống có thể bị ảnh hưởng khi nguồn điện chính gián đoạn	• Xác định tải và nguồn cấp • Kiểm tra yêu cầu về nguồn dự phòng
Bỏ sót ảnh hưởng đến thoát nạn	• Vách, cửa hoặc công năng thay đổi đường thoát nạn • Điều kiện đã xác lập trong hồ sơ có thể không còn phù hợp	• Rà soát lối ra, hành lang và cầu thang khi bố trí thay đổi
Thiếu kiểm tra hệ thống chống khói	• Hút khói hoặc tăng áp chưa được phối hợp với phương án thoát nạn • Phạm vi bảo vệ có thể chưa phù hợp	• Kiểm tra yêu cầu chống khói cùng phương án thoát nạn
Chưa xác định đầy đủ liên động	• Tín hiệu giữa báo cháy và các hệ thống kỹ thuật chưa rõ • Trình tự hoạt động khi xảy ra cháy chưa thống nhất	• Lập sơ đồ nguyên lý • Xác định trình tự liên động giữa các hệ thống
Bỏ sót xử lý xuyên tường, xuyên sàn	• Ống, cáp hoặc ống gió xuyên bộ phận ngăn cháy chưa có chi tiết xử lý phù hợp	• Thể hiện chi tiết xử lý trên hồ sơ kỹ thuật • Phối hợp với các bộ môn liên quan
Vật liệu hoặc thiết bị không phù hợp hồ sơ	• Thông số thực tế khác thiết kế • Hồ sơ kỹ thuật hoặc tài liệu chất lượng chưa phù hợp yêu cầu	• Kiểm tra thông số trước khi lắp đặt • Đối chiếu hồ sơ kỹ thuật và yêu cầu chất lượng
Sao chép bản vẽ từ dự án khác	• Bản vẽ không phản ánh đúng công năng, hiện trạng hoặc hệ thống kỹ thuật thực tế	• Sử dụng dữ liệu khảo sát và hồ sơ của đúng công trình
Bỏ sót ảnh hưởng của cải tạo văn phòng	• Trần, vách hoặc công năng thay đổi nhưng thiết bị PCCC hiện hữu chưa được rà soát	• Đối chiếu PCCC khi điều chỉnh bố trí nội thất và MEP
Bố trí thiết bị khó tiếp cận	• Van, tủ hoặc thiết bị khó thao tác và kiểm tra • Hoạt động vận hành, bảo trì có thể bị ảnh hưởng	• Kiểm tra khoảng tiếp cận và vị trí thao tác trong hồ sơ
Thay đổi khi thi công nhưng không cập nhật thiết kế	• Thực tế thi công khác hồ sơ • Thay đổi có thể ảnh hưởng điều kiện an toàn hoặc phát sinh thẩm định điều chỉnh	• Ghi nhận nội dung thay đổi • Đánh giá ảnh hưởng đến PCCC • Hoàn thành thủ tục áp dụng trước khi triển khai

Thiết kế hệ thống PCCC cần dựa trên công năng, quy mô, hiện trạng công trình và các yêu cầu pháp lý, kỹ thuật áp dụng. Phương án thiết kế cần được phối hợp với kiến trúc và hệ thống cơ điện để bảo đảm các hạng mục PCCC hoạt động đúng chức năng và phù hợp với điều kiện thực tế.

8. Câu hỏi thường gặp

8.1. Có bắt buộc thiết kế hệ thống PCCC không?

Yêu cầu thiết kế PCCC phụ thuộc loại công trình, công năng, quy mô và hệ thống phải trang bị theo quy định áp dụng. Khi công trình thuộc diện phải bố trí một hệ thống PCCC, thiết kế cần đáp ứng quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu pháp lý tương ứng.

8.2. Cải tạo văn phòng có cần thiết kế lại hệ thống PCCC không?

Phạm vi thiết kế lại phụ thuộc mức độ ảnh hưởng của phương án cải tạo đến hệ thống hiện hữu. Thay đổi công năng, vách, trần, hệ thống kỹ thuật hoặc thiết bị PCCC có thể làm phát sinh yêu cầu điều chỉnh thiết kế và, trong một số trường hợp, thẩm định điều chỉnh.

8.3. Thay đổi bố trí mặt bằng hoặc trần có ảnh hưởng đến hệ thống PCCC không?

Có. Thay đổi vách và bố trí phòng có thể ảnh hưởng đường thoát nạn, vùng phát hiện cháy hoặc đầu phun. Thay đổi trần có thể ảnh hưởng vị trí đầu báo, đầu phun, loa và đèn sự cố. Mức điều chỉnh cần được xác định bằng cách đối chiếu phương án mới với hệ thống hiện hữu.

8.4. Có thể sử dụng chung hệ thống PCCC cho nhiều tầng văn phòng không?

Có thể, tùy loại hệ thống và cách phân vùng thiết kế. Với hệ thống báo cháy, việc phân vùng phải tuân theo tiêu chuẩn áp dụng và điều kiện của từng tầng. Một tầng có thể được chia thành nhiều vùng phát hiện cháy, nên không thể dùng một nguyên tắc phân vùng chung cho toàn bộ hệ thống PCCC.

8.5. Cần chuẩn bị gì trước khi thiết kế hệ thống PCCC?

Cần chuẩn bị hồ sơ kiến trúc, công năng, quy mô, hệ thống cơ điện (MEP), nguồn nước, nguồn điện và hồ sơ PCCC hiện hữu nếu công trình đang sử dụng. Với văn phòng cải tạo, cần bổ sung bố trí mặt bằng dự kiến và kết quả khảo sát các thiết bị PCCC trong phạm vi thay đổi.